Sprawa dotyczy nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym, która zakłada podwyższenie tak zwanej opłaty cukrowej oraz rozszerzenie listy produktów objętych tym obciążeniem. Rząd przekonuje, że zmiany mają ograniczyć spożycie słodzonych napojów i zwiększyć środki przeznaczane na ochronę zdrowia. Przedstawiciele branży rolno-spożywczej alarmują jednak, że koszty nowych regulacji mogą ponieść również gospodarstwa rolne i krajowe przedsiębiorstwa.
Podatek cukrowy mocno w górę. Jakie zmiany zaplanowano?
Projekt przewiduje istotne zwiększenie dotychczasowych stawek. Podstawowa opłata wzrośnie z 50 do 70 groszy za litr napoju. Z kolei opłata zmienna, naliczana za każdy gram cukru powyżej 5 gramów w 100 ml, zostanie podwojona – z 5 do 10 groszy.
Jeszcze większa zmiana dotyczy napojów zawierających kofeinę lub taurynę. Opłata za te dodatki wzrośnie z 10 groszy do 1 zł za litr napoju. Maksymalna wysokość opłaty za litr zwiększy się natomiast z 1,20 zł do 1,80 zł.
Nowe regulacje obejmą również dodatkowe kategorie produktów. Opłatą mają zostać objęte m.in.:
-
niektóre napoje zawierające co najmniej 20 proc. soku, jeżeli mają dodatek substancji słodzących, kofeiny lub tauryny;
-
wysoko słodzone syropy owocowe zawierające śladowe ilości soku, sprzedawane jako suplementy diety;
-
wszystkie koncentraty służące do przygotowywania napojów – płynne, półpłynne i stałe.
Dla koncentratów przewidziano osobną stawkę wynoszącą 3 zł za litr lub kilogram produktu.
Według szacunków Ministerstwa Finansów zmiany mają przynieść Narodowemu Funduszowi Zdrowia około 1,3 mld zł dodatkowych wpływów rocznie. Pieniądze mają wspierać profilaktykę, edukację zdrowotną i leczenie chorób związanych m.in. z nadwagą i otyłością.
Rolnicy obawiają się o przyszłość sadownictwa i plantacji buraków
Przeciwnicy podwyżki przekonują, że skutki zmian mogą wykraczać daleko poza rynek napojów. Mniejsza sprzedaż produktów objętych opłatą może oznaczać ograniczenie produkcji, a w konsekwencji spadek zapotrzebowania na polskie surowce rolne.
Szczególne obawy dotyczą sadownictwa i produkcji buraków cukrowych.
Polskie owoce są wykorzystywane do produkcji soków, napojów i koncentratów. Jeżeli zakłady przetwórcze ograniczą produkcję, mogą zmniejszyć również zamówienia u krajowych dostawców. To z kolei może przełożyć się na sytuację gospodarstw sadowniczych.
Podobne obawy mają plantatorzy buraków cukrowych. Producenci napojów należą do odbiorców cukru wykorzystywanego przez przemysł spożywczy. Ograniczenie sprzedaży słodzonych produktów może więc odbić się na całym łańcuchu produkcji – od gospodarstw rolnych, przez cukrownie, po zakłady przetwórcze.
Podczas październikowego protestu Krzysztof Nykiel, prezes Zarządu Głównego Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego, zwracał uwagę na niepewność plantatorów przed kolejnym sezonem. Część gospodarstw zastanawia się, czy utrzymywać dotychczasową powierzchnię upraw buraków.
Jeszcze bardziej niepokojąco brzmią prognozy dotyczące rynku owoców. Barbara Groele ze Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków ostrzegała, że zapotrzebowanie na polskie owoce i warzywa wykorzystywane do produkcji napojów może spaść nawet o 25 proc. To szacunek przedstawicielki branży, a nie potwierdzony skutek nowych przepisów.
Nawet 20 tysięcy miejsc pracy zagrożonych?
Jednym z najmocniejszych argumentów przeciwników nowych regulacji są możliwe konsekwencje dla zatrudnienia.
Według szacunków przedstawianych przez organizacje branżowe spadek produkcji napojów może wynieść od 15 do 30 proc. Zagrożonych może być nawet 20 tys. miejsc pracy.
Nie chodzi wyłącznie o osoby zatrudnione bezpośrednio w zakładach produkujących napoje. W grę wchodzą również pracownicy firm transportowych, magazynów, dostawców surowców, handlu oraz przedsiębiorstw współpracujących z branżą.
Szczególnie trudna może być sytuacja małych i średnich przedsiębiorstw. Dla mniejszych rozlewni i lokalnych producentów kolejne obciążenia mogą oznaczać poważne problemy finansowe.
Warto zaznaczyć, że liczba 20 tys. miejsc pracy pochodzi z szacunków organizacji reprezentujących branżę. Nie jest to oficjalna prognoza rządu.
Protest w Warszawie. Organizacje domagają się weta
Sprzeciw wobec planowanych zmian przybrał również formę protestu. 27 października 2026 roku przedstawiciele 20 organizacji reprezentujących sektor rolno-spożywczy, handel i związki zawodowe spotkali się w Warszawie pod pomnikiem Wincentego Witosa na Placu Trzech Krzyży.
Hasło manifestacji brzmiało: „Bronimy polskiego rolnictwa i całej gospodarki żywnościowej, miejsc pracy i bezpieczeństwa żywnościowego!”.
Uczestnicy zwracali uwagę, że dodatkowe obciążenia mogą osłabić krajowych producentów i utrudnić polskim przedsiębiorstwom konkurowanie z zagranicznymi dostawcami.
6 listopada 2026 roku apel o zawetowanie ustawy skierowały do prezydenta 22 organizacje. Wśród sygnatariuszy znalazły się podmioty reprezentujące producentów żywności, rolników, handel oraz pracowników przemysłu spożywczego.
W apelu podkreślono, że konsekwencje nowych obciążeń nie zatrzymają się na bramach zakładów produkujących napoje. Mniejsza produkcja może oznaczać ograniczenie współpracy z dostawcami, mniejsze zamówienia na krajowe surowce i presję na zatrudnienie.
Rząd widzi dodatkowe pieniądze dla NFZ
Ministerstwo Finansów uzasadnia podwyżkę potrzebą zwiększenia skuteczności opłaty cukrowej. Według rządu wyższe stawki mają zachęcać producentów do ograniczania zawartości cukru w napojach, a dodatkowe wpływy mają zasilić Narodowy Fundusz Zdrowia.
Pieniądze mają być przeznaczane na profilaktykę, edukację zdrowotną oraz finansowanie świadczeń medycznych, w szczególności związanych z chorobami wynikającymi z nieprawidłowych nawyków żywieniowych.
To właśnie na tym tle rozgrywa się spór. Z jednej strony rząd wskazuje na zdrowie publiczne i dodatkowe finansowanie ochrony zdrowia. Z drugiej przedsiębiorcy i organizacje rolnicze ostrzegają przed kosztami gospodarczymi, które mogą dotknąć znacznie więcej sektorów niż sam przemysł napojowy.
Co dalej z podwyżką podatku cukrowego?
Sejm uchwalił ustawę 22 października 2026 roku. Senat 27 października wprowadził do niej dwie poprawki, które następnie zostały odrzucone przez Sejm 5 listopada. Ustawa została przekazana prezydentowi do rozpatrzenia.
Według stanu na 16 listopada nie było jeszcze decyzji prezydenta w sprawie tej konkretnej ustawy. Organizacje branżowe czekają na rozstrzygnięcie i liczą na weto. Jeżeli przepisy wejdą w życie, nowe stawki mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.