Wisła stała się ich grobem. Polskie czołgi zniknęły w odmętach rzeki

Opublikowano:
Autor:

Wisła stała się ich grobem. Polskie czołgi zniknęły w odmętach rzeki - Zdjęcie główne
Autor: Rajmund Szubański, "Polska broń pancerna 1939", MON, Warszawa, 1989

reklama
Udostępnij na:
Facebook
Z powiatu garwolińskiegoW pierwszych dniach kampanii polskiej 1939 roku na wysokości wsi Kraski Dolne polskie oddziały pancerne przeprowadziły dramatyczną próbę sforsowania Wisły. Lotniczy i artyleryjski atak wroga, rozległość rzeki i geografia terenu skutkowały pochłonięciem przez wodę ciał wielu żołnierzy.
reklama

Aby wyjaśnić okoliczności dramatu, trzeba cofnąć się do wydarzeń, jakie miały miejsce kilka dni wcześniej pod Tomaszowem Lubelskim. Tam też w wyniku sytuacji na froncie Armia "Prusy" podjęła decyzję o ewakuacji na wschód. Odwrotem kierowały północne i południowe zgrupowania armii. Niemym świadkiem tamtych wydarzeń stała się największa polska rzeka.

7 września 1939 roku północne zgrupowanie Armii "Prusy" dotarło na wysokość Wisły pomiędzy Ryczywołem a Magnuszewem na lewym brzegu rzeki. Ciężki sprzęt stał się przeszkodą w forsowaniu wody. Ta była rozległa, a geografia terenu trudna.

Wisła przybrała wymiar zbiorowego cmentarzyska

Doszło do próby forsowania Wisły, która przybrała obraz ludzkiej i wojskowej tragedii. Rozpoczęła się przeprawa wojsk 13. Dywizji Piechoty, Wileńskiej Brygady Kawalerii i innych jednostek Armii "Prusy". Przyczyną tego stały się m.in. niedostateczne zabezpieczenie transportowanego przez żołnierzy materiału na prawym brzegu oraz brak odpowiedniej obsady w jednostce saperskiej.

reklama

Wróg niemiecki przypuścił atak lotniczy i artyleryjski. W odmętach rzeki spoczęło setki istnień ludzkich, zniszczony został sprzęt wojskowy. Tak oto Wisła dla tych, co walczyli z okupantem, przybrała wymiar zbiorowego cmentarzyska.

9 września, w godzinach wieczornych, nad brzegiem rzeki stanęło sześć polskich czołgów 7TP II kompanii kpt. Mariana Górskiego.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż czołg 7TP - skrót od siedmiotonowy, polski – był polskim czołgiem lekkim, skonstruowanym przed wybuchem II Wojny Światowej. Razem z tankietkami TK-3 i TKS stanowił podstawową broń polskich sił pancernych w czasie wojny obronnej 1939 roku. Konstrukcja była rodzimym udoskonaleniem brytyjskiego czołgu Vickers E, którego licencję nasz kraj odkupił w okresie międzywojnia. Zatwierdzenie do produkcji nastąpiło w roku 1935. W odniesieniu do brytyjskiego odpowiednika polska maszyna posiadała mocniejszy wysokoprężny silnik. 7TP był pierwszym w Europie i jednym z pierwszych w skali globalnej czołgów wyposażonych w ww. silnik - silnik dieslowski, ze względu na mniejszą łatwopalność oleju napędowego, stanowił wersję dużo bezpieczniejszą niż popularne w owym okresie silniki benzynowe. Korekta układu napędowego zdeterminowała zmianę sylwetki maszyny, która otrzymała grubszy pancerz.

reklama

Tanki osiadły na mieliźnie, załogi opuściły wozy

11 września rano załogi czołgów podjęły decyzję o sforsowaniu rzeki w bród – prom użytkowany na wysokości wsi Kraski Dolne był niezdatny do użytku. Przeszkodą w przeprawie stało się bagniste dno rzeki, które stwarzało zagrożenie ugrzęźnięcia w mule. Tak też się stało - tanki osiadły na mieliźnie, załogi opuściły wozy. Po zapadnięciu zmroku główna operacja przeprawy polskich jednostek została zakończona.

W rejonie Krasek i wsi Podwierzbie stanęło około 500 żołnierzy z 13. Dywizji Piechoty, przy czym większość z nich służyła w pułkach 43., 44. i 45.

Dowódcy 13DP schronienie odnaleźli na plebanii parafii Świętej Jadwigi Śląskiej w pobliskiej Samogoszczy. Pułkownik Kaliński wydał rozkaz lustrowania prawego brzegu Wisły. Przez kilka następnych dni dochodziło w tym miejscu do forsowania rzeki przez ocalałych "niedobitków". Kilka porzuconych wcześniej armat udało się sprowadzić na prawy brzeg rzeki.

reklama

Na przestrzeni kilkudziesięciu lat woda na wysokości Krasek Dolnych i Podwierzbia odsłaniała fragmenty drobnego sprzętu wojskowego, takiego jak hełmy, bagnety, łopatki saperskie i inne elementy żołnierskiego wyposażenia. Pochłoniętych przez Wisłę czołgów i ciężkiego sprzętu w postaci 17 dział, pojazdów i broni maszynowej nie udało się wydobyć.

Nie organizowano prac poszukiwawczych i wydobywczych

W 2012 roku ekipa telewizyjnego programu "Było nie minęło" z oddziałem w Lublinie podjęła się zadania przeprowadzenia prac poszukiwawczych, których celem było odnalezienie polskiego sprzętu wojskowego. Kilka punktów domniemanych miejsc osiadłych na mieliźnie czołgów wskazały pomiary przeprowadzone elektroniczną aparaturą poszukiwawczą. Prac eksploracyjnych na większą skalę jednak nie podjęto.

reklama

Co stało się z czołgami porzuconymi we wrześniu 1939 roku w odmętach rzeki, do końca nie wiadomo. Istnieje wersja, że tanki wkrótce po wydarzeniach zabrali Niemcy. Możliwe też, iż czołgi znajdują się w innym miejscu, a sprzęt wskazany przez aparaturę to jedynie pozostałości z forsowania Wisły, jaka miała miejsce w tym regionie w roku 1944.

Faktem jest, iż Niemcy nigdy nie podjęli się przeprowadzenia na tym terenie operacji poszukiwawczej porzuconej polskiej broni. Po roku 1945 także nie organizowano prac poszukiwawczych i wydobywczych.

Warto zwrócić uwagę, iż latem 1944 roku nad Wisłą w rejonie Krasek zorganizowano akcję zbierania polskich mundurów z Września 1939 roku. Było to spowodowane dramatyczną sytuacją w zaopatrzeniu polskiego wojska i ogromnymi brakami materiałowymi formującej się na Lubelszczyźnie, a także w powiecie garwolińskim, II Armii Wojska Polskiego.

W przeszłości wysuwano tezę, iż w odmętach Wisły w tym regionie tak naprawdę spoczęły radzieckie środki przeprawowe z 1944 roku. Przeczy temu fakt, że do forsowania największej polskiej rzeki w 1944 roku doszło na wysokości wsi Tarnów i Skurcza w dzisiejszej gminie Wilga.

Czołgi II kompanii 1. batalionu pancernego w dalszym ciągu czekają na odnalezienie i wydobycie. Nawet po tak długim okresie jest to możliwe. Świadczy o tym chociażby dokonane w roku 2012 odnalezienie w Wielkopolsce kompletnego czołgu Valentine IX. 

reklama
reklama
Udostępnij na:
Facebook
wróć na stronę główną

ZALOGUJ SIĘ

Twoje komentarze będą wyróżnione oraz uzyskasz dostęp do materiałów PREMIUM

e-mail
hasło

Zapomniałeś hasła? ODZYSKAJ JE

reklama
Komentarze (0)

Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.

Wczytywanie komentarzy
reklama
logo