Urodził się 8 maja 1903 roku w Zawalinach, niewielkiej wsi na Wysoczyźnie Żelechowskiej nad rzeką Wilgą. Był synem Władysława Baranowskiego i Marianny z domu Sokół. Jego ojciec pracował jako stolarz.

W latach 1910-1918 pobierał nauki w pobliskiej Publicznej Szkole Elementarnej w Żelechowie, Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 1 sierpnia 1920 roku służył w 14. Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej - jako kanonier-telefonista walczył w Bitwie Warszawskiej. Ze służby został zwolniony na mocy orzeczenia lekarskiego 28 października 1920 roku. Zamieszkał w Żelechowie, gdzie podjął zatrudnienie w charakterze kancelisty.

Zdjęcie pamiątkowe strażników granicznych z warty w Centralnej Szkole Straży Granicznej w Rawie Ruskiej. 13 października 1938. Pierwszy z lewej: starszy strażnik Edward Baranowski

Otrzymał numer instalacyjny 5531

1 grudnia 1921 roku rozpoczął pracę w Straży Celnej. W okresie od 1 marca do 15 lipca tegoż 1921 roku służył w Komisariacie SC Czarna (Inspektorat SC Chorzele, Dyrekcja Ceł w Warszawie). W kolejnych miesiącach otrzymał przydział do Komisariatu SC Lipówka (Inspektorat SC Suwałki, Dyrekcja Ceł w Wilnie).

1 października 1924 roku rozpoczął służbę wojskową w 41. Pułku Piechoty – został odkomenderowany do PKU Suwałki, przy czym zaliczono mu trzy miesiące służby ochotniczej podczas wojny polsko-bolszewickiej.

10 kwietnia 1925 roku otrzymał awans na starszego szeregowego, od 18 grudnia tegoż 1925 roku będąc urlopowanym. Wraz z nastaniem nowego roku 1926 widniał w ewidencji Inspektoratu SC Suwałki (numer instalacyjny 10). W 1927 roku służył w Placówce SC Bakałarzewo, skąd został przeniesiony do Inspektoratu SC Lubliniec. Od 9 lutego roku 1928 służył w Komisariacie SC Lubliniec Południe.

Otrzymał numer instalacyjny 5531 o czym stanowił rozkaz Śląskiego Inspektoratu Okręgowego SG. 1 października 1928 roku jako szeregowy Straży Granicznej został przydzielony do Drużyny Inspektoratu Granicznego Lubliniec. Od 4 stycznia roku 1929 pracował w Drużynie Śląskiego Inspektoratu Okręgowego - od 1 marca 1929 roku pełnił służbę wywiadowczą w Placówce II linii SG Katowice.

Był zdyscyplinowany, sumienny, pracowity, nie posiadał nałogów

12 listopada 1932 roku ożenił się z Gertrudą Koźlik, która była uczestniczką III Powstania Śląskiego. W roku 1933 został ojcem syna Ryszarda Mariana. Od roku 1935 mógł się szczycić tytułem strzelca dobrego.

6 marca 1937 roku otrzymał przydział na zastępcę kierownika Placówki II linii SG Chorzów. W opinii przełożonych był zdyscyplinowany, sumienny, pracowity, inteligentny, nie posiadał nałogów. Od września 1927 roku służył wywiadowczo na placówce. Według rozkazu z 11 września 1937 roku przydzielony do pełnienia służby wywiadowczej w placówce.

Od 2 kwietnia 1938 roku służył w Placówce II linii SG Katowice. W okresie od 1 sierpnia do 11 grudnia tegoż 1938 roku brał udział w IX Doszkalaniu Dowódców Placówek, Zastępców i Kandydatów na Dowódców Placówek w Centralnej Szkole SG w Rawie Ruskiej – ćwiczenia ukończył z wynikiem "dość dobry". Przekazał dobrowolną pożyczkę na rzecz Funduszu Obrony Narodowej. W uznaniu zasług w czasie wojny polsko-bolszewickiej oraz za służbę w Straży Celnej i Straży Granicznej został odznaczony m.in. Brązowym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę, Pamiątkową Odznaką Straży Granicznej i Państwową Odznaką Sportową.

Z chwilą ogłoszenia powszechnej mobilizacji Straż Graniczna znalazła się w składzie sił zbrojnych II RP - Edward Baranowski został plutonowym Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii polskiej 1939 roku. 3 września stanął w Rawie Ruskiej, 22 dnia sądnego miesiąca trafiając do niewoli sowieckiej we Lwowie – w rękach NKWD znalazł się w punkcie zbiorczym w Szepetówce.

Pracował niewolniczo w punkcie obozowym w Hoszczy

8 października 1939 roku Edward Baranowski razem z 25 tysiącami polskich podoficerów i szeregowych został przydzielony do struktur Budowy nr 1 NKWD, kompleksu obozów rówieńskiego i lwowskiego, zlokalizowanych przy powstającej drodze Nowogród Wołyński – Równe – Dubno – Lwów.

Jako jeden z 600 więźniów pracował niewolniczo w punkcie obozowym w Hoszczy – niezależnie od warunków atmosferycznych, nie posiadając odpowiedniego sprzętu i odzieży rozbijał ręcznie kamienie wykorzystywane do robót drogowych. Aby nie mieć ograniczonych - i tak już głodowych racji żywieniowych - musiał spełniać absurdalne obozowe normy pracy.

Na pocztówce wysłanej do żony 14 kwietnia 1940 roku Edward Baranowski życie jenieckie charakteryzował tak: "Droga Trudziu, ja Bogu dzięki dalej cieszę się zdrowiem, chociaż muszę ciężko pracować przy biciu kamieni a w dodatku stale tu zimno, śniegi padają oraz życie skąpe. (...) Nie martw się o mnie, może Bóg da, że jakoś wytrzymam i szczęśliwie powrócę do Was."

15 maja 1940 roku razem z 800 więźniami został skierowany do nowego punktu obozowego w Tuligłowach. Był umieszczony w stajni miejscowego majątku, sypiając na oborniku, wodę czerpiąc ze strumienia. W katorżniczych warunkach pracował przy budowie szosy. Pocztówki z 30 czerwca i 10 lipca 1940 roku kierowane do bliskich: "Pracujemy tu przy robotach szosowych, dokuczają nam upały przez 11 godzin dziennie i czym więcej wyrobi się, tym otrzymujemy lepsze życie...". W innym miejscu pisał: "Ja Bogu dzięki jestem zdrów i czuję się dobrze, mimo ciężkiej pracy, od której mam pełno twardych bąbli na rękach, a skóra na nich stwardniała mi jak podeszwa".

Otrzymał przydział do czynnej służby wojskowej

Sowieckim zwyczajem więźniowie nie mogli w żaden sposób odbywać praktyk religijnych, będąc zmuszanymi do pracy w niedziele i święta. 13 lutego 1941 roku Edward Baranowski razem z 500 więźniami został przeniesiony do punktu obozowego w Zborowie, mieszkając w barakach (obóz zlikwidowano w maju 1941 roku).

Wobec działań wojennych Sowieci musieli ewakuować więźniów Obozu Rówieńskiego NKWD. Jeńców pod ostrzałem Luftwaffe gnano w głąb ZSRR – słabszych z nich mordowano.

Edward Baranowski cudem przetrwał likwidację Budowy nr 1 NKWD. 2 września 1941 roku w miejscowości Tockoje dołączył do formowanych Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR,. Jego zaświadczenie o przynależności do Armii Polskiej w ZSRR podpisał szef sztabu płk Leopold Okulicki. Plutonowy służył w kompanii sztabowej PSZ jako podoficer ewidencyjny, m.in. w Kwaterze Głównej Dowództwa PSZ w Yangi`yol w Uzbekistanie. 14 sierpnia 1942 roku otrzymał przydział do czynnej służby wojskowej.

Jako sierżant służył w Kwaterze Głównej Dowództwa Armii Polskiej na Wschodzie. W okresie od 1944 do 1945 roku walczył w kompaniach sztabowych APW, 3. Korpusu Polskiego i Dowództwa Jednostek Wojska na Środkowym Wschodzie. Jego służba dobiegła końca 23 kwietnia 1946 roku, kiedy był żołnierzem Plutonu Gospodarczego Dowództwa Zgrupowania Zakładów Służb w Polu.

W lipcu 1946 roku wypłynął w rejs do Polski trafiając pod skrzydła Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Gdańsku. 20 lipca 1946 roku dotarł do Świętochłowic spotykając tam żonę i syna.

Podjął zatrudnienie jako strażnik Spółdzielni Inwalidów Ochrony Mienia i Usług Różnych, będąc starszym ekonomistą. Odszedł z tego świata 12 stycznia 1973 roku.

Główne źródło: "Edward Baranowski", Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. mjr Władysława Raginisa, Michał Rycaj, muzeumsg.strazgraniczna.pl

Armia Andersa (1)

Śniegi padały, a on bił kamienie dla NKWD. Niezwykła histori...