Mozaiki powstały na przełomie 1969 i 1970 roku, jeszcze przed oddaniem dworca do użytku w 1970 roku. Sam kompleks był planowany od połowy lat 60., a pozwolenie na jego budowę wydano w 1968 roku.

Dwie mozaiki z historią

Jak informuje konserwator, pierwsza z kompozycji ma 2,4 na 4,3 metra. Tworzy ją pięć poziomych pasów w chłodnych odcieniach szarości i błękitu. W centrum znajduje się uproszczona róża wiatrów wykonana z białych i złotych tesser.

Druga jest znacznie węższa i dłuższa – ma 1 metr wysokości i 5,94 metra długości. To dynamiczny, nieprzedstawieniowy fryz w odcieniach szarości, umieszczony pod linią okienek biletowych.

Obie prace tworzą spójny program plastyczny. Róża wiatrów i dynamiczne formy drugiej mozaiki nawiązują do miejsca, w którym zostały umieszczone – podróży i ruchu pasażerskiego.

Autorzy kompozycji pozostają nieznani. Według informacji przekazanych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zastosowana technika, kolorystyka i materiały – między innymi tessery ceramiczne i szklane, częściowo metalizowane – mogą wiązać je z twórczością Zbigniewa Brodowskiego lub Krystyny Pniakowskiej.

Wpis do rejestru a remont dworca

Informacja o ochronie mozaik nabiera znaczenia w kontekście planowanej rewitalizacji dworca PKS. Powiat Garwoliński pozyskał na ten cel 5 mln zł dofinansowania, a wartość całego projektu wynosi blisko 6 mln zł. W planach jest m.in. remont budynku dworca, przebudowa peronów i placu, uporządkowanie zieleni oraz zagospodarowanie przestrzeni wokół obiektu.

Inwestycja miała być realizowana w 2026 roku, jednak środki przeznaczone na jej realizację zostały przesunięte do budżetu na 2027 rok. W przygotowaniach pojawiły się bowiem dodatkowe procedury administracyjne. Jedną z nich było wszczęte 13 kwietnia 2026 roku przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków postępowanie dotyczące wpisania mozaik do rejestru zabytków. Do czasu jego zakończenia nie było wiadomo, jakie wymagania konserwatorskie będą musiały zostać uwzględnione przy projektowaniu i realizacji prac.

7 lipca starosta Iwona Kurowska informowała, że postępowanie konserwatorskie zostało zakończone. Powiat złożył również wniosek o wydłużenie terminu realizacji projektu do końca 2027 roku. Ze względu na planowany kompleksowy remont dachu prace budowlane miałyby rozpocząć się najwcześniej wiosną 2027 roku.

Teraz, po wpisaniu obu kompozycji do rejestru zabytków, ich wartość historyczna i artystyczna została formalnie potwierdzona. Podczas planowanej przebudowy dworca będą więc musiały zostać zachowane z uwzględnieniem wymogów ochrony konserwatorskiej.

źródło: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków

Mozaiki Garwolin (1)

Mozaiki z dworca PKS w Garwolinie oficjalnie pod ochroną. To...