W okresie od 1928 do 1929 roku placówka zyskała rangę szkoły 3-klasowej, w której uczyło się 220 uczniów. Kierownikiem w owym czasie był Antoni Furdal.

Liczba uczniów w szkole systematycznie rosła, w związku z powyższym w roku 1930 szkoła była już 5-klasowa. Dzięki zaangażowaniu wójta gminy Bolesława Grudniaka i miejscowych władz samorządowych powzięto decyzję o budowie w miejscowości Życzyn szkoły powszechnej. Uroczystości, podczas których poświęcono kamień węgielny pod wzniesienie nowej placówki, miały miejsce 17 sierpnia 1930 roku.

W roku 1932 swoją działalność rozpoczęły: Koło Szkolne Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Koło Szkolne Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. W grudniu tegoż 1932 roku powstał Niedzielny Uniwersytet Ludowy, który był drugim (po Żelechowie) na terenie powiatu garwolińskiego.

Nauczanie prowadzono w formie konspiracyjnej

11 listopada 1933 roku została otwarta pierwsza izba w nowej szkole. 1 kwietnia następnego roku budynek przykryto dachem, a do użytku oddano parter oraz I piętro. 22 marca 1935 roku do placówki doprowadzona została elektryczność.

12 maja 1935 roku zmarł Józef Piłsudski. Wydarzenie odbiło się szerokim echem w całym kraju. Już 16 dnia maja na publicznym posiedzeniu Rada Gminy nadała szkole imię Marszałka.

Sądnym dniem dla nauczania w szkole był wybuch II Wojny Światowej. W okresie kampanii wrześniowej prowadzenie zajęć, ze względów oczywistych, nie było możliwe. Pierwsze lekcje, w minimalnym wymiarze godzin, zostały wznowione w połowie października. Nauczanie prowadzono w formie konspiracyjnej, przy czym edukacja w zakresie historii i geografii kraju ojczystego była surowo zakazana, gdyż według niemieckiego agresora przyczyniała się do "szerzenia polskiego szowinizmu".

W kwietniu 1940 roku szkoła została zajęta przez wojska niemieckie. Podczas okupacji nauczanie odbywało się na tzw. tajnych kompletach – także z historią i geografią. Wydatne zasługi na polu przeciw wynarodowieniu młodego pokolenia położyli m.in. Witold Keller, ksiądz Wacław Lechowicz, Bolesław Osajda oraz Maria i Jan Andrószowscy (Andruszowscy).

Po zakończeniu wojny poprzedni kierownik szkoły razem z najbliższymi wyjechał do Tczewa. Wraz z nastaniem nowego roku szkolnego, 1 września 1945 roku, funkcję kierowniczki placówki objęła Maria Grabowska. Kolejnymi kierownikami szkoły byli: Helena Dąbrowska (od 1 września 1951 roku) i Władysław Czapla (od 15 grudnia 1955).

fot. W 1930 roku z inicjatywy wójta Bolesława Grudniaka samorząd gminny zatwierdził budowę szkoły powszechnej w Życzynie ("Historia szkoły w Życzynie", Szkoła Podstawowa im. chor. Jerzego Paca w Życzynie, spzyczyn.pl)

Prawdopodobnie dostał w samo serce

W roku tysiąclecia polskiej państwowości w placówce w Życzynie wdrożono program szkoły podstawowej 8-klasowej. 31 stycznia 1973 roku obowiązki dyrektora szkoły objął Kazimierz Bełdyga, lecz już we wrześniu tegoż 1973 roku Wydział Oświaty w Rykach na dyrektora placówki desygnował Stanisława Lesisza.

W dniach od 7 do 8 sierpnia 1976 roku miał miejsce zjazd uczestników tajnego nauczania w Życzynie, prowadzonego w okresie II Wojny Światowej. Warto zwrócić uwagę, iż nauczanie na tzw. tajnych kompletach obejmowało zakazane przedmioty gimnazjum ogólnokształcącego z klas od I do IV.

10 listopada 1977 roku w czasie Rady Pedagogicznej powzięto decyzję o nadaniu placówce imienia Jerzego Paca. Był on zwyczajnym chłopcem z Życzyna. Czas pokazał, że stał się patronem szkoły, do której chodził w młodości.

Jurek od najmłodszych lat był zafascynowany wojskowością, zasilił więc szeregi harcerzy. Po ukończeniu szóstej klasy podstawówki pomyślnie przeszedł egzamin do pierwszej klasy gimnazjum stołecznego, które ukończył tuż przed Wrześniem `39. W czasie wojny zdobywał wiedzę na tzw. tajnych kompletach.

Wakacje 1944 roku spędzał tradycyjnie w Życzynie. Niemcy pod naporem Armii Czerwonej wycofali się za linię Wisły. 1 sierpnia 1944 roku w stolicy wybuchło Powstanie Warszawskie. Struktury Armii Krajowej z Życzyna zostały skierowane na punkt zborny.

Jerzy Pac zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. Przez komisję wojskową został skierowany do Szkoły Oficerskiej II Armii, którą ukończył w grudniu 1944 roku. Wraz z nastaniem roku 1945 rozpoczął swój szlak bojowy. W czasie ofensywy Armii Czerwonej jego jednostka kierowała się na zachód, oswobadzając okupowane przez Niemców ziemie polskie. Wojska Wehrmachtu stanęły na linii Odry i Nysy Łużyckiej. Kolejna ofensywa swój początek miała 15 kwietnia 1945 roku. W czasie wzmożonego ostrzału nieprzyjacielskich dział piechota forsowała Nysę Łużycką. Jerzy Pac razem z innymi żołnierzami przenosił w wodzie na własnych plecach ciężkie działka, będąc w pierwszej linii frontowej jako bezpośrednia osłona piechoty.

Chorąży Jerzy Pac zginął śmiercią żołnierza 18 kwietnia 1945 roku w Neusorge. Dosięgła go kula niemieckiego snajpera podczas likwidacji gniazda karabinów maszynowych – prawdopodobnie dostał w samo serce. Jerzy Pac w chwili śmierci miał niespełna 20 lat.

fot. 10 listopada 1977 roku w czasie Rady Pedagogicznej powzięto decyzję o nadaniu placówce imienia Jerzego Paca. Był on zwyczajnym chłopcem z Życzyna. Czas pokazał, że stał się patronem szkoły, do której chodził w młodości ("Historia szkoły w Życzynie", Szkoła Podstawowa im. chor. Jerzego Paca w Życzynie, spzyczyn.pl)

Najważniejszym punktem wyjazdu stała się miejscowość Neusorge

W roku 1977 doszło do reformy oświaty. Wówczas też dotychczasowy dyrektor, Stanisław Lesisz, został kierownikiem Gminnego Zespołu Administracyjno–Ekonomicznego Szkół w Trojanowie – w styczniu 1978 roku funkcję dyrektorki w Życzynie objęła Helena Wardal.

W dniach od 14 do 19 kwietnia 1978 roku doszła do skutku wycieczka szkolna uczniów szlakiem chorążego Jerzego Paca. Najważniejszym punktem wyjazdu stała się miejscowość Neusorge na terenie ówczesnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej, gdzie w czasie wojny poległ patron placówki. W czasie tejże wycieczki uczniowie wraz z nauczycielami, a także bratem Jerzego Paca, Andrzejem oraz przyjacielem frontowym, byłym żołnierzem 33. Pułku Piechoty, Kazimierzem Bagniukiem złożyli kwiaty przed obeliskiem żołnierzy II Armii Wojska Polskiego, w której szeregach walczył chorąży Jerzy Pac. Uroczystość nadania szkole jego imienia i przekazanie sztandaru miały miejsce 26 maja 1980 roku.

W roku 1978 w placówce zainstalowano centralne ogrzewanie, a sale wyposażono w nowe meble i pomoce dydaktyczne.

14 maja 1990 roku obowiązki dyrektora szkoły objął Jan Zduniak, który w tożsamym okresie był przewodniczącym Rady Gminy. Podjął on starania, aby miejscowe szkoły zostały przejęte przez Samorząd Gminy Trojanów. Budynek szkolny został otynkowany, a na dachu kuchni szkolnej i mieszkania służbowego dla nauczycieli wymieniono poszycie.

W okresie od 1998 do 2000 roku prowadzone były prace związane z rozbudową szkoły. Na sesji Rady Gminy Trojanów, która miała miejsce 12 marca 1999 roku, została podpisana uchwała o powołaniu do życia Zespołu Szkół w Życzynie. W jego składzie znalazły się: Szkoła Podstawowa im. chor. Jerzego Paca w Życzynie oraz Publiczne Gimnazjum w Życzynie wraz z oddziałem zamiejscowym w Szkole Podstawowej w Podebłociu.

1 września 1999 roku funkcję dyrektorki Zespołu Szkół w Życzynie w drodze konkursu objęła Wiesława Stoń. 18 czerwca następnego roku miała miejsce uroczystość otwarcia nowego skrzydła i sali gimnastycznej. Wydarzenie zbiegło się z 70. rocznicą poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę naszej szkoły.

W kolejnych latach trwała systematyczna adaptacja budynków szkolnych do aktualnych wymagań nauczania. Zorganizowano pracownię komputerową, funkcjonalną bibliotekę, centrum multimedialne oraz wybudowano boisko szkolne. Dla większego komfortu przedszkolaków wyremontowano pomieszczenia po mieszkaniu służbowym. Wymieniono instalację elektryczną i pokrycie dachowe. W 2008 roku do szkoły w Życzynie zaczęli uczęszczać uczniowie zlikwidowanych placówek w sąsiednich Kozicach i Jabłonowcu.

Główne źródło: "Historia szkoły w Życzynie", Szkoła Podstawowa im. chor. Jerzego Paca w Życzynie, spzyczyn.pl

Szkoła Podstawowa W Życzynie (1)

Najpierw jedna izba, potem tajne komplety. Tak przez ponad 1...