Jak przebiega badanie MRI kręgosłupa i stawów? Przygotowanie, przeciwwskazania i wskazania medyczne

Na czym polega fizyczna zasada działania rezonansu magnetycznego?

W przeciwieństwie do tradycyjnej radiografii (RTG) czy tomografii komputerowej (CT), rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania jonizującego (rentgenowskiego). Działanie aparatu MRI opiera się na wykorzystaniu silnego, stałego pola magnetycznego oraz fal radiowych.

Aparat oddziałuje na jądra wodoru (atomy wodoru obficie występujące w cząsteczkach wody i tłuszczów w ludzkim ciele). Pod wpływem pola magnetycznego i impulsów radiowych jądra te emitują sygnał, który jest rejestrowany przez detektory i przekształcany przez komputer w bardzo szczegółowy, wielopłaszczyznowy obraz przekroju tkanek. Dzięki temu badanie doskonale uwidacznia chrząstki stawowe, więzadła, krążki międzykręgowe, rdzeń kręgowy oraz mięśnie.

Jakie są główne wskazania medyczne do wykonania MRI kręgosłupa i stawów?

Lekarz zleca badanie MRI w sytuacjach, gdy nieinwazyjne metody obrazowania (USG, RTG) nie dają jednoznacznego rozpoznania lub gdy konieczne jest dokładne zaplanowanie leczenia operacyjnego.

Główne wskazania w diagnostyce kręgosłupa obejmują:

• Podejrzenie dyskopatii (przepukliny krążka międzykręgowego) z objawami korzeniowymi.
• Podejrzenie stenozy kanału kręgowego.
• Diagnostykę chorób nowotworowych (guzy pierwotne i przerzuty) oraz stanów zapalnych kręgosłupa.
• Ocena rdzenia kręgowego po urazach.

W przypadku stawów obwodowych (kolano, biodro, bark, staw skokowy) MRI wykonuje się najczęściej przy podejrzeniu uszkodzeń łąkotek, więzadeł, obrąbków stawowych, martwicy jałowej kości oraz w ocenie wczesnych zmian zwyrodnieniowych.

fot. Rezonans magnetyczny

Jak przebiega badanie MRI i jak się do niego przygotować?

Badanie rezonansem magnetycznym jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne. Trwa zazwyczaj od 15 do 45 minut w zależności od badanego obszaru i stosowanego protokołu.

Przygotowanie do badania:

1. Przed wejściem do pracowni: Pacjent musi bezwzględnie usunąć wszystkie metalowe przedmioty – biżuterię, zegarki, spinki do włosów, paski z klamrą, okulary oraz karty płatnicze (pole magnetyczne może je uszkodzić).
2. Ubiór: Zaleca się ubranie wygodnych, bawełnianych rzeczy bez metalowych elementów (zamków, guzików, drutów w staniku).
3. Środek cieniujący (kontrast): Jeśli badanie wymaga podania środka cieniującego na bazie gadolinu, konieczne jest wcześniejsze oznaczenie stężenia kreatyniny we krwi w celu oceny wydolności nerek.

Samo badanie wymaga od pacjenta bezruchowego leżenia na specjalnym stole, który wsuwa się do wnętrza aparatu (strefy magnetycznej). W trakcie pracy aparat generuje głośny, rytmiczny dźwięk, dlatego pacjenci otrzymują zatyczki do uszu lub słuchawki ochronne.

Wykonanie diagnostyki w wyznaczonych placówkach, gdzie dostępny jest rezonans magnetyczny Otwock, pozwala na uzyskanie szczegółowych wyników niezbędnych dla lekarza prowadzącego.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania rezonansu magnetycznego?

Ze względu na obecność bardzo silnego pola magnetycznego istnieją bezwzględne oraz względne przeciwwskazania do wykonania procedury.

Przeciwwskazania bezwzględne (mogą stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia):

• Wszczepiony kardiowerter-defibrylator (ICD) lub rozrusznik serca starych typów (nieprzystosowane do pracy w polu magnetycznym).
• Metaliczne ciała obce w gałce ocznej (np. opiłki metalu u ślusarzy/spawaczy).
• Niektóre typy klipsów naczyniowych zastosowanych w tętniakach mózgu.
• Wszczepione elektrody, pompy insulinowe czy neurostymulatory starej generacji.

Przeciwwskazania względne (wymagające indywidualnej oceny medycznej):

• Pierwszy trymestr ciąży (choć wpływ pola magnetycznego na płód nie został wykazany jako szkodliwy, badanie wykonuje się wyłącznie w sytuacjach wyższej konieczności).
• Klaustrofobia (lęk przed przebywaniem w zamkniętej przestrzeni) – w takich przypadkach można zastosować środki uspokajające.
• Niemożność utrzymania pozycji leżącej bez ruchu (np. z powodu silnego bólu).

Badanie MRI powinno być zawsze wykonywane na podstawie skierowania lekarskiego, po wcześniejszym wykluczeniu przeciwwskazań przez personel pracowni radiologicznej.

Źródło:

1. American College of Radiology (ACR) – ACR Guidance Document on MR Safe Practices, 2020.