Tajemnice w ziemi zakopane (część II) – Rębków

W 1937 roku i rok później na ówczesnym polu Stanisława Głowali archeolodzy znaleźli dwa kamienne, skrzynkowe groby wyposażone w garnki i narzędzia wykonane z krzemienia. Jeden z nich był zdewastowany, drugi nieopodal pierwszego - odkryto podczas prac archeologicznych prowadzonych w 1938 roku.

Miejsce tego niezwykłego znaleziska to dzisiaj posesja rodziny Mianowskich w Rębkowie Borkach.

5 tys. lat temu nad brzegami rzeki, którą nazywamy dziś Wilgą, przebywała grupa ludzi, którzy wierzyli w życie po śmierci. Wierzono, że przedmioty wstawione do grobów służyły zmarłym w zaświatach.

Stefan Siudalski zdradza Kurierowi Garwolińskiemu: - W grobowcach znaleziono sześć rodzajów garnków wyraźnie o różnym przeznaczeniu. Ile rodzajów garnków używa dzisiejsza gospodyni? Znacznie mniej. Sześć rodzajów garnków oznacza bogaty jadłospis tamtych ludzi. Oprócz doskonale zachowanych garnków były w grobowcach narzędzia krzemienne. Ciała pochowanych tam ludzi już dawno pochłonęła ziemia. Z prochu powstałeś... .

Skąd wiadomo, że grobowce dotyczą około 5 tys. lat wstecz? Garnki dotyczą kultury amfor kulistych. Ludność tej kultury występowała w latach 3100-2600 p.n.e. w dorzeczu Łaby, w Polsce, Mołdawii, na Wołyniu i Podolu.

- Na terenie Rębkowa trwała od 5100 do 4600 lat temu, a to oznacza, że ten osiadły lud był na naszych terenach około 500 lat. Jeśli osada w Rębkowie istniałaby jedynie 100 lat, a nie 500, to przy średniej długości życia wynoszącej w tamtych czasach około 30 lat to przy osadzie, w której mieszkało tylko 100 osób, musiało by być tych pochówków kilkaset, a nie dwa – uważa pan Siudalski zafascynowany historią Rębkowa.

@@@

Co dokładnie znaleziono w grobowcach? „Kilkadziesiąt dobrze zachowanych o bardzo zróżnicowanej formie garnków, kilka krzemiennych siekierek, trochę wiórów i ostrzy krzemiennych, które mogły służyć za skrobaki lub groty. (…) W pierwszym grobie znaleziono osiem naczyń. W drugim - czternaście naczyń glinianych i dwie siekierki krzemienne. Jest prawdopodobne, że jeden z garnków może być w muzeum w Skierniewicach” - czytamy w artykule "Groby starsze niż piramidy" autorstwa naszego rozmówcy.

Pozostałe do dnia dzisiejszego nie zachowały się przez toczącą się później wojnę. Zachowały się za to rysunki wykonane przez badaczy.

Repliki garnków z grobowców, które powstały z dotacji gminy na podstawie rysunków i starych technik, można oglądać w Szkole Podstawowej im. Armii Krajowej w Rębkowie. - Poprosiliśmy gminę o zgodę na to, by repliki były dostępne w naszej szkole. Gmina przychyliła się do tego i garnki znajdują się w naszej szkole – mówi dyrektorka szkoły, Elżbieta Głodek.

Od czego właściwie zaczeły się poszukiwania Stefana Siudalskiego? - Mieszkałem w Rębkowie w latach 1954-58. Opowiadano mi o grobach znalezionych przed wojną pod Borkami i o garnkach, które, służyły do pozostawienia jedzenia zmarłym. Ponoć kilka garnków używał jeszcze po wojnie miejscowy rolnik! Przez dziesięciolecia od chwili znalezienia garnków nikt w Rębkowie na ten temat nic nie wiedział. Kilka lat temu nawiązał ze mną kontakt Sebastian Tyszczuk. Opowiedziałem mu o grobach. Kilka tygodni później przysłał mi skany książek z publikacjami na temat tych grobów.

Powstały one na podstawie badań wspomnianych już archeologów w latach 1937-38.

Czy grobów jest więcej? Stefan Siudalski uważa, że w Rębkowie może być wiele grobowców, nawet do dwóch kilometrów od tamtych pod Borkami.

- Dlaczego tak uważam? Jest kilka przesłanek Po pierwsze, w Rębkowie podczas prac ziemnych wielokrotnie natrafiano na krótkie bruki. W opisie jednego z grobowców jest podane, że dół i góra grobowca były wykładane małymi kamieniami.

Dalej... Lud zimował tu, a więc potrzebny był dostęp do wody innej niż topiona ze śniegu, bo przecież woda uzyskana ze śniegu ma cechy wody destylowanej. Picie takiej wody przez kilka miesięcy zimowych gwarantowało duże kłopoty ze zdrowiem łącznie z krwotokami. Dlatego należy przyjąć, że osiedla zakładano przy źródłach. W Rębkowie jest ponad siedem źródeł, w tym dwa w odległości około 500 i 800 m od znalezionych grobowców. Wytypowałem trzy miejsca w Rębkowie pod Borkami które mogą wskazywać na następne grobowce, a jedno miejsce gdzie są wyorywane kamienie jest też niedaleko.

Nie ukrywamy, że historia grobowców w Rębkowie zrobiła na nas duże wrażenie. Ich losy będziemy śledzić z uwagą, a tymczasem zapraszamy do naszej galerii, by przyjrzeć się z bliska replikom garnków ze Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Rębkowie.