Jan Kajus Andrzejewski urodził się 12 (20) stycznia 1913 r. w miejscowości Villmanstrand (obecnie Lappeenranta) w Finlandii. Był potomkiem Jana i Malwiny de domo Backlund.
Jako 2-letnie dziecko razem z rodzicami osiadł w Petersburgu. Gdy miał lat 9, rodzina Andrzejewskich zamieszkała na ziemiach polskich. W 1926 r. młody Janek z ojcem i matką przybyli do Żelechowa – w mieście Traugutta mieszkali przez okres kilku lat.
Andrzejewski junior kształcił się w Gimnazjum w Mołodecznie na terenie dzisiejszej Białorusi, a także w wileńskim Państwowym Gimnazjum im. Joachima Lelewela, w którym w czerwcu 1931 r. zdał egzamin dojrzałości.
Pobierał nauki w placówkach wojskowych - Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie oraz stołecznej Szkole Podchorążych Inżynierii. Już jako oficer służby stałej Wojska Polskiego II RP dowodził plutonem – był adiutantem dowódcy 1. batalionu saperów, a także instruktorem w Centrum Wyszkolenia Saperów w Modlinie.
Brał udział w walkach kampanii polskiej 1939 r. oraz w obronie Warszawy. Był dowódcą plutonu 3. samodzielnej zmotoryzowanej kompanii 60. batalionu saperów. Jednostką dowodził mjr. Franciszek Niepokólczycki – oddział znajdował się w składzie Armii "Modlin", a następnie Armii "Warszawa".
Odpowiadał za kierowanie akcjami dywersyjnymi Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej
Po upadku kampanii wrześniowej Jan Kajus Andrzejewski od listopada 1939 r. uczestniczył w działaniach konspiracyjnych – w podziemiu używał przybranego nazwiska Jan Zawada, a także pseudonimu "Jan". Jak bardzo był związany z Żelechowem, świadczy fakt, iż w środowisku konspiracyjnym znany był pod "ksywką" "Jan Żelechowski" i "Jan Ż.".
Służył w tzw. sztabie dywersji - Referat IIIc Dowództwa Głównego Służby Zwycięstwu Polski, kierowany przez mjr. Franciszka Niepokólczyckiego, ps. "Teodor". Był dowódcą patrolu Związku Odwetu w Warszawie, który stanowił wojskową organizację sabotażowo-dywersyjną Związku Walki Zbrojnej.
Wojował w Oddziale Specjalnym "Jana", noszącym kryptonim "Osjan". Była to podziemna wojskowa organizacja dywersyjna podległa Armii Krajowej, znajdująca się w szeregach jednostki dyspozycyjnej ZO (znana pod kryptonimami "Motor-30", "Sztuka-90", "Deska-81", "Broda-53"), a następnie w podległej Kedywowi Komendzie Głównej AK. Prowadził wykłady w tajnej Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola".
W godzinach nocnych z 16 na 17 listopada 1942 r. dowodził patrolem saperskim, który wysadził niemiecki pociąg pod Dęblinem. Akcja miała miejsce w ramach operacji "Odwet kolejowy". W grudniu następnego roku objął funkcję zastępcy kpt. Mieczysława Kurkowskiego, ps. "Mietek", który dowodził brygadą dywersyjną, tocząc walki u boku harcerskiego batalionu "Zośka". Służył w szeregach Rady Wychowawczej Warszawskich Grup Szturmowych "Szarych Szeregów". Odpowiadał za kierowanie akcjami dywersyjnymi Kedywu KG AK. Brał udział w operacjach "Wieniec", "Polowanie" i "Bielany". W lipcu 1944 r. zawiadywane przez niego zespoły "Brody 53" uczestniczyły w przygotowaniach do akcji "Pawiak" (operacja się nie odbyła).
Oddał życie za sprawę polską podczas nieudanej próby przedarcia się ze Starówki do Śródmieścia
Walczył w Powstaniu Warszawskim – występował pod pseudonimem "Jan". Dowodził pułkiem "Broda 53" w szeregach zgrupowania Kedywu KG AK "Radosław". W walkach o stolicę przeszedł szlak bojowy z Woli na Stare Miasto. Już pierwszego dnia powstania (1 sierpnia 1944 r.) u boku batalionu "Zośka" brał udział w natarciu na znajdującą się przy ulicy świętej Kingi szkołę, gdzie nieprzyjaciel składował sprzęt wojskowy. 5 sierpnia sądnego miesiąca uczestniczył w walkach o wyzwolenie obozu "Gęsiówki". Ten ostatni był kompleksem więziennym w Koszarach Wołyńskich przy zbiegu ulic Gęsiej i Zamenhofa, znanym jako niemiecki obóz koncentracyjny Warschau. 6 sierpnia, będąc jednym z dowódców batalionu "Zośka" brał udział w boju o odzyskanie cmentarzy luterańskiego i kalwińskiego na Woli. Pięć dni później za heroiczną walkę na terenie Grupy "Północ" z rozkazu dowódcy Armii Krajowej został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy.
Jan Kajus Andrzejewski 3-krotnie otrzymał Krzyż Walecznych. 20 sierpnia
1944 r. został awansowany na stopień harcmistrza. Kierowana przez oficera "Broda 53" brała udział w obronie szpitala Jana Bożego na Starym Mieście w wysuniętej linii obrony Starówki. 26 sierpnia kierował przeciwuderzeniem części "Zośki" na budynki Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych.
Mieszkaniec Żelechowa zginął 31 sierpnia 1944 r. pod ruinami tzw. "rygla" w czasie walk toczonych pomiędzy ulicami Bielańską i Senatorską na Starym Mieście. Oddał życie za sprawę polską podczas nieudanej próby przedarcia się ze Starówki do Śródmieścia
- dowodził jednostkami na lewym skrzydle, prowadząc poczet przez ulicę Bielańską.
Razem z oficerem zginęli także m.in.: Józef Hłasko (kapitan artylerii Wojska Polskiego), Ewaryst Jakubowski (cichociemny, porucznik, adiutant dowódcy Brygady Dywersji "Broda 53"), Stefan Kowalewski (podporucznik, żołnierz Brygady Dywersji "Broda 53"), Czesław Nantel (starszy sierżant, dowódca II plutonu "Alek" w 2. kompanii "Rudy" batalionu "Zośka") i Maria Dziak (członkini Szarych Szeregów, sanitariuszka w I plutonie "Włodek" 1. kompanii "Maciek" batalionu "Zośka" AK).
Symboliczny grób Jana Kajusa Andrzejewskiego odnajdujemy na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach. We wrześniu 1944 roku oficer został pośmiertnie awansowany na stopień podpułkownika.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.