Stefan Jerzy Siudalski: Moja hiszpańska przygoda, cz.2

Starych drzew się nie przesadza

- drzew nie ale z ludźmi bywa inaczej.

Rodzina mojego ojca od około trzystu lat mieszkała na wsi pod Garwolinem. Rodzina ze strony mojej matki do 1915 roku mieszkała w Ostrołęce ale na skutek wydarzeń Wielkiej Wojny znalazła się w Moskwie, następnie w Jekatyrynosławiu a po umowie Rosji Sowieckiej z Polską umożliwiono Polakom powrót do Polski. Po trzech tygodniach podróży specjalnym pociągiem znaleźli się dziadkowie wraz z dziećmi na terenie Polski.

W 1922 roku osiedlili się w Słonimie. Dziś to Białoruś ale z Warszawy do Słonima bliżej niż z Warszawy do Zakopanego. Po prostu zmieniono granicę odcinając miliony Polaków od kraju.

Dziadkowie nie wrócili do Ostrołęki ze względu na ogromne zniszczenia miasta podczas działań wojennych.

Dwie siostry mojej matki związały się Garwolinem /ich mężowie pracowali w Starostwie/ nic więc dziwnego, że po ukończeniu gimnazjum na wakacje w 1935 roku przyjechała do nich trzecia siostra czyli późniejsza moja matka.

Tu poznała - sporo starszego od siebie - Stefan Siudalskiego i w lutym 1936 roku wzięli ślub. Moje starsze rodzeństwo kolejno rodziło się Garwolinie i na wsi pod Garwolinem.

Ja urodziłem się w 1947 roku w Kłodzku – rodzina mieszkała tam od 1945 do 1949 roku. Kolejne miejsca zamieszkania to Świdnica, Siedlce, wieś pod Garwolinem a od 1958 roku – Warszawa. Mieszkałem w Warszawie 64 lata.

W 2022 roku postanowiliśmy – z żoną - sprzedać mieszkanie w Warszawie i kupić w Hiszpanii.

Skąd taka decyzja i dlaczego akurat Hiszpania?

Nasze warunki wyjściowe do poszukiwania miejsca na starość to:

- ciepły kraj i ciepły rejon,

- bezpieczny,

- bez problemów z imigrantami z Afryki czyli z „inżynierami”’,

- dojazd lądem z Polski gdyby lotnictwo zawiodło,

- członkostwo w Unii Europejskiej

padło więc na Hiszpanię.

A już na miejscu w Hiszpanii doszły dodatkowe warunki:

- nie w pierwszej linii brzegowej – bo w styczniu i lutym potrafi tam solidnie wiać od morza, jak ktoś zostawi tam meble na balkonie czy tarasie to potrafi je wiatr wywiać,

- na wzgórzu lub wzgórku – bo tu potrafi i dwa miesiące nie padać /320 dni słoneczne w roku/ ale jak chluśnie to ulicami płyną rzeki,

- basen, teren wygrodzony, parking – to wymagania podstawowe i oczywiste,

- klimatyzacja, pompa ciepła – też oczywiste wymagania bo latem potrafi tu być nawet do 40 st C a w styczniu, lutym temperatura w nocy potrafi spaść poniżej plus 10 st C /raz nawet nad ranem spadła do plus 4 st C/,

- blisko do sklepów – wiadomo, brak samochodu bo nie opłaca się tam sprowadzać samochodu – o tym napiszę osobno,

- pełne wyposażenie mieszkania w cenie zakupu.

Za sprzedane 100 m2 mieszkanie w Warszawie kupiliśmy to około 60 m2 ale tu w Hiszpanii ważniejszy jest taras lub duży balkon niż powierzchnia mieszkania. Po prostu w domu się tylko gotuje, śpi i ogląda telewizję a pozostały czas spędza się na tarasie lub po prostu zwiedza okolicę. Układ pogody jest taki, że ja zwykle jeszcze w grudniu siedzę z komputerem na tarasie i to w samej koszuli bo jest ciepło. Gości zwykle przyjmuje się na tarasie.

Dlaczego właśnie tam?

Znaliśmy już wcześniej warunki jakie panują w Hiszpanii a dokładnie w mieście Torrevieja które leży w prowincji Walencja nad morzem Śródziemnym – 45 km od Alicante gdzie jest lotnisko z połączeniami lotniczymi do kilku miast w Polsce. Jest to ponad 3 tysiące kilometrów od Warszawy ale lot zwykle trwa tylko około 3 godzin.

Znajomość języków

Pytali mnie znajomi jak sobie poradzę z językiem hiszpańskim?

Odpowiadałem:

„Hiszpanie nie znają angielskiego…. Ja też więc jakoś będziemy musieli sobie radzić”

Tam angielski to znają… kelnerzy ale większość społeczeństwa po prostu nie zna obcych języków. O językach napiszę osobno.

Pozostaje więc wykorzystywanie tłumaczeń w telefonach – i to wystarczy tzn wystarczy na co dzień ale w urzędach to już lepiej wynająć tłumacza – zwykle godzina tłumaczenia to kwota 20-25 E.

Czy uczę się hiszpańskiego?

Nie, nie będą tam prowadził wykładów więc nie widzę takiej potrzeby… podstawowe zwroty typu: gdzie, ile, kiedy, itp. warto znać.

Kilka kolejny śmieszności i ciekawostek jakie mnie spotkały

Komunikacja

Podobne odległości między punktami gdzie chcemy się przemieszczać w Hiszpanii mogą znacznie różnić się czasem ich pokonywania bo:

• kolej nie dochodzi do wszystkich miast nawet dużych,

• kolej szybka jest ogromnym ułatwieniem poruszania się ale tylko między wybranymi dużymi miastami a obszar Hiszpanii i odległości do pokonywania są zwykle dwa razy większe niż w Polsce,

• jest tam znacznie więcej lotnisk niż w Polsce ale...z Torrevieja do Murcji gdzie jest lotnisko jest podobna odległość [różnica wynosi 20 km] niż do lotniska w Alicante tylko, że do Polski odlatują samoloty tylko z Alicante,

• tramwaje między miastami – np. między Benidorm a Alicante,

• komunikacja miejska – są tylko autobusy /taksówek nie liczę i napiszę o tym osobno/ które jeżdżą nieprzewidywalnymi dla nas Polaków trasami – wynika to z tego, że centrum miasta ma wąskie, zwykle jednokierunkowe ulice więc aby dojechać do odległego o kilometr punktu np. A trzeba pokonać odległość 2-3 km przez punkty B i C ale gdy wracamy to już jedziemy np. z A do B bezpośrednio,

Przy kasie

Zakupy zwykle robimy raz na tydzień – wózek z torbą bardzo pomaga gdy się nie ma samochodu. Są to więc dość duże zakupy i tu ciekawostka – zwykle po zapłaceniu – kasjer lub kasjerka wychodzi ze swojego stanowiska i pomaga pakować zakupy do wózka. Z tym u nas nigdy się nie spotkałem.

Kupiłem drukarkę

Potrzebna mi była do pracy drukarka więc decyzja – trzeba kupić i to najlepiej taki sam typ jaki już mam w Polsce. Kupiłem wyszło taniej o 150 zł niż w Polsce - patrzę na pudło – upał jak diabli – do autobusu daleko – proszę sprzedawczynię aby wezwała mi taksówkę. Wezwała a jak taksówka przyjechała to ta sprzedawczyni zaniosła mi to pudło do taksówki.

Taksówki

Widziałem jedynie dwa - może trzy miejsca oznaczone dla taksówek – przy terminalu komunikacji międzymiastowej, przy dużym skupisku dużych sklepów i to wszystko. Taksówki albo się ”łapie” stojąc przy przejściu dla pieszych bo tam zwalniają albo zamawia się telefonicznie.

Polski kościół

W Torrevieja działa polski kościół w którym odbywają się w niedziele nabożeństwa. Jest to dobre miejsce do nawiązywania znajomości i wymiany informacji. Nie wiem czy udzielane są tam śluby ale chrzciny się tam odbywają.

Wynajem samochodu

Poza sezonem samochód można wynająć już w cenie 20-25 E za dobę. W sezonie zwykle ceny są wyższe ale i tak dużo niższe w niż w Garwolinie.

Opłaca się wynająć samochód już na lotnisku – tam odbieramy i tam przed odlotem zostawiamy. Jeśli planujemy tam pobyt w kilka osób i na około 10 dni to taki wynajem ma sens.

Hulajnogi elektryczne

Obecne wszędzie i przez cały rok bo ciepło. Teren tu mocno pagórkowaty ale radzą sobie dobrze na podjazdach dźwigając często dwoje pasażerów a widziałem i troje pasażerów. Jest to zakazane ale...Podobnie z motocyklami – sporo ich pod szkołami...

Okna i ocieplenie budynków

Cechą charakterystyczną budynków w tamtym klimacie jest to, że mają izolacje termiczne na poziomie naszych letnich domków. Kupując a nawet wynajmując dom warto sprawdzić czy w oknach są szyby pojedyncze czy podwójne i jak działa klimatyzacja i ogrzewanie.

Żywność

W Polsce jest ogromny wybór żywności i naprawdę nie możemy narzekać lecz w Hiszpanii jest trzy razy większa oferta – jest więcej półproduktów oraz całoroczny dostęp do świeżych owoców, ryb i ceny zwykle są niższe niż w Polsce.

Ceny

Alkohole - cena wina – litr wina stołowego – takiego do obiadu - w kartonie to około 3,2 zł. Coca Cola w restauracji może być droższa od wina. Często w restauracjach serwują doskonałe wina z własnych winnic. Czasami można wtedy kupić butelkę na wynos.

Pomimo niskiej ceny win, nie widziałem pijanych – raz tylko grupa na plaży coś świętowała i śpiewali „Strana maja radnaja…” ale oni w żaden sposób nie przypominali Hiszpanów.

Ubrania – zwykle ceny w Hiszpanii są niższe, znacząco niższe niż w Polsce a jakość zwykle wyższa.

Ryby i owoce morza, owoce, półprodukty, ceny żywności

Właściwie to mógłbym odpowiedź zamknąć w dwóch zdaniach:

Jest bez porównania z Polską większy wybór wszelkiej żywności i żywność jest zwykle tańsza niż u nas.

Dostęp do owoców jest przez cały rok. Uwielbiam daktyle… 0,6 kg kosztuje 2,8 E czyli 12 zł.

Ceny [koszty utrzymania mieszkania,],

W 2023 roku koszt łączny utrzymania takiego mieszkania jak nasze był na poziomie około 220 E czyli około 900 zł miesięcznie. Ceny jednak wzrosły dość solidnie i dziś miesięczny wydatek to około 320 E czyli około 1400 zł ale.. w 2023 roku gdy sprzedawaliśmy mieszkanie w Polsce nasze łączne koszty utrzymania mieszkania w Polsce przekraczały 1.500 zł. Czyli na dziś, nawet po podwyżkach cen w Hiszpanii mieszkanie kosztuje nas mniej niż kilka lat temu w Polsce.

Od dnia naszego zakupu mieszkania w Hiszpanii poszły solidnie w górę bo o 40 %.

Miody, pasieki?

Prowadzę w Polsce pasiekę od 56 lat więc interesuję się nie tylko miodami ale i pszczelarstwem i tu kilka ciekawostek:

• przejechałem po terenie Valencii /prowincji nie mylić z miastem/ ponad 3 tys. km i widziałem tylko raz pasiekę, daleko od drogi i daleko od zabudowań,

• nie udało mi się nawiązać kontaktu z miejscowymi pszczelarzami,

• miody są tańsze niż w Polsce zwykle kosztują 10 E czyli 44 zł,

• miód wrzosowy który w Polsce kosztuje nawet 90 zł tu kupuję za około 50 zł przy czym każdy jaki kupiłem był trochę inny bo… u nas jak kwitnie wrzos to praktycznie nie ma innych kwitnących kwiatów a tu w czas kwitnienia wrzosów kwitną w zależności od regionu także inne rośliny miododajne,

• oczywiście występują tu miody jakich w Polsce nie można uzyskać np. miód z pomarańczy czy miód z dębów.

Czym karmią świnie?

A jakie ma to znaczenie?

A ma bo karmią je tak jak w Polsce 200 czy 400 lat temu – żołędziami i mięso z tak karmionych świń jest rewelacyjne. Jest nawet specjalna odmiana świń tak karmionych – nazywa się Iberico. Jest w styczniu w Torrevieja święto świni – chociaż tak naprawdę powinno nazywać się świętem świniny a nie świni bo… to świnina jest rozdawana za darmo na placu w La Mata. Tak dokładnie to są rozdawane kotlety a na placu setki grilli umożliwia jej upieczenie.

Ile tego mięsa jest rozdawane?

Zwykle to około 800 kg plus dla każdego kotleta piwo w puszce i to wszystko za darmo.

W tle filmu święto świni,

Restauracje: ceny w restauracjach, menu dnia, menu po polsku, promocje,

W restauracjach – w porze obiadowej – warto pytać o „Menu del Dia” ponieważ cena trzydaniowego posiłku może wtedy nie przekroczyć 12-14 E. W średniej wielkości restauracji menu zawiera do około 300 pozycji. Są restauracje gdzie menu jest po polsku.

Czego nie ma w Hiszpanii:

– kaszy gryczanej, śledzi, pączków takich jakie znamy w Polsce,

- oraz pijanych w miejscach publicznych.

Małe opakowanie chrzanu kosztuje dużo więcej niż podobnej wagi kawior.

Są natomiast sklepy np. ukraińsko-polskie gdzie można kupić polską i oczywiście ukraińską żywność /polecam pielemieni/.

Co w Hiszpanii jest wyraźnie droższe niż w Polsce?

Samochody używane - ale wynajem jest dużo tańszy.

Targowiska

W Torrevieja targi odbywają się w piątek, środę i niedzielę.

Ta zmienione kolejność dni tygodnia jest powiązana z wielkością odbywającego się targowiska.

Można powiedzieć, że można tam kupić prawie wszystko oprócz:

• używanych narzędzi,

• części samochodowych,

• żywych zwierząt,

• buraków cukrowych, kaszy gryczanej, śledzi,

• dużego AGD czyli lodówek itp.

Ciekawostki i porady:

• na większości stanowisk można płacić naszymi kartami płatniczymi, telefonami a wyjątkowo tylko gotówką,

• tak jak na całym świecie trzeba uważać na kieszonkowców,

• sprzedawcy są w większości uczciwi i są przychylnie nastawieni do kupujących także tych co nie znają języka i mają problemy z porozumiewaniem się.

Uwagi praktyczne dla Polaków

Roaming w telefonie to oczywiście konieczność – korzystamy wtedy z map a opłaty możemy realizować telefonem itd.

Standardem jest doprowadzony do mieszkań światłowód co umożliwia oglądania także polskiej telewizji oraz można za darmo łączyć się przez WhatsAppa.

Czasami potrzebna jest gotówka – pamiątki wyjdą taniej a i zapłata za obiad czy taksówkę też…

Toalety nie są płatne i nie są zarezerwowane tylko dla klientów.

Okupas

Czyli plaga siłą zajmujących nieużywane przez jakiś czas mieszkania. Jeśli się takich lokatorów nie wyrzuci w przeciągu dwóch dni to można ich usunąć tylko na drodze procesu sądowego!

Jest dość łatwa metoda zabezpieczająca przed takimi nieproszonymi gośćmi ale najpierw kilka słów wstępu.

W Hiszpanii obowiązuję dokładnie takie same normy dotyczące zabezpieczeń mechanicznych i elektronicznych. Czyli konkretna klasa zabezpieczenia jest taka sama w Polsce jak i w Hiszpanii. Dotyczy to wszystkich zabezpieczeń czyli drzwi, zamków, rolet, sejfów, okien, szyb, alarmów i monitoringu.

Jest kilka różnic na korzyść rozwiązań hiszpańskich:

• czujki ruchu są zintegrowane z kamerami,

• czujki kontaktronowe są zintegrowane z czujkami wstrząsowymi czyli sejsmicznymi.

Montaż systemu alarmowego trwa zwykle do trzech godzin ponieważ:

• stosują systemy bezprzewodowe czyli nie ma kucia ścian,

• elementy systemu bezprzewodowego są zestrajane wcześniej i są przywożone jako już sprawdzony, zgrany system elementów który wymaga jedynie zamocowania czujek i podłączenia do zasilania,

System alarmowy można podłączyć do stacji monitorowania lub może przesyłać sygnał alarmu tylko na nasz telefon. Zalecam jednak do skorzystania z usług stacji monitorowania – koszt niewielki a zysk i bezpieczeństwo wyższe.

W Hiszpanii taki układ – system alarmowy – stacja monitorowania działa inaczej niż ma to zwykle miejsce u nas.

Sygnał alarmu wywołany przez czujkę wysyłany jest przez centralkę alarmową do stacji monitorowania wraz ze zdjęciami z kamer zamontowanych w czujkach ruchu.

Operator ze stacji monitorowania dzwoni do nas z zapytaniem czy to my zapomnieliśmy wyłączyć system z czuwania – jeśli to intruz a wymaga to naszego potwierdzenia to wtedy do obiektu /domu/ wysyłana jest policja a nie jak to ma miejsce u nas agenci ochrony.

Obraz z kamery, potwierdzenie wejścia intruza oznacza, że zostało popełnione przestępstwo a to już sprawa policji a nie agencji ochrony.

W chwili oddania systemu do użytku instalator podpisuje oświadczenia o zgodności systemu z odpowiednią normą [taką samą jak w Polsce] wraz zaświadczeniem o klasie systemu a minimalna klasa sytemu w takich przypadkach to druga klasa.

Daje to gwarancję, że system można bezpiecznie podłączyć do stacji monitorowania oraz, że zamontowane w czujkach baterie wystarczą na przynajmniej rok pracy systemu.

Stefan Jerzy Siudalski