Wnuk pierwszego prezydenta Warszawy i bohater Powstania Styczniowego. Historia Gustawa Wyssogoty Zakrzewskiego

Opublikowano: Aktualizacja: 
Autor: ia

Wnuk pierwszego prezydenta Warszawy i bohater Powstania Styczniowego. Historia Gustawa Wyssogoty Zakrzewskiego - Zdjęcie główne
Autor: "ZAKRZEWSKI Wyssogota Gustaw Stanisław Antoni (1837-1907), ziemianin, powstaniec styczniowy", slownik-biograficzny.uws.edu.pl

reklama
Udostępnij na:
Facebook
Z powiatu garwolińskiegoGustaw Wyssogota Zakrzewski był wnukiem pierwszego prezydenta Warszawy i właściciela Żelechowa w latach 1792-1802 Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego. Ziemianin, dowódca w bobie Powstania Styczniowego. Jego oddział walczył m.in. pod Garwolinem, Żelechowem, Gończycami i Kobyla Wolą.
reklama

Zakrzewski przyszedł na świat 17 sierpnia 1837 roku w Ciechominie, niewielkiej wsi kilka kilometrów od Żelechowa. Był synem Tadeusza, miejscowego właściciela ziemskiego i Konstancji z Horodyńskich. Na chrzcie otrzymał imiona Gustaw, Stanisław i Antoni. Jego dziadkiem był pierwszy prezydent Warszawy, właściciel Żelechowa w latach 1792-1802 Ignacy Wyssogota Zakrzewski. Rodzicami chrzestnymi Gustawa zostali Józef Drozdowski, dzierżawca Miastkowa Kościelnego oraz Marianna de domo Zakrzewska Sokolnicka.

Objął funkcję naczelnika Okręgu Garwolin­ Żelechów

W okresie od 1850 do 1857 roku nastoletni Gustaw pobierał nauki w lubelskim Gimnazjum Gubernialnym. W okresie kształtowania się na Podlasiu nastrojów powstańczych złączył się obozem "czerwonych". 13 listopada 1862 roku brał udział w zjeździe podlaskiego kleru w Kłoczewie. Pomysłodawcą narady, która poparła postulaty "czerwonych", był proboszcz parafii Maciejowice ksiądz Seweryn Paszkowski. Do Kłoczewa wówczas przybyli m.in. członek Komitetu Centralnego Narodowego Jan Maykowski oraz liderzy wojskowych organizacji obozu "czerwonych" Bronisław DeskurTeodor Jasieński i Edward Lisikiewicz.

reklama

W listopadzie 1862 roku brał udział w zebraniach delegatów wojskowych z Podlasia. Narady prowadził Jan Bogdanowicz. Funkcję naczelnika wojewódzkiego w Komitecie Wojewódzkim objął ww. Teodor Jasieński, naczelnikiem wydziału finansowego został Edward Lisikiewicz, wydziałem administracyjnym kierował ksiądz Adam Słotwiński.

23 listopada 1862 roku w domu Zakrzewskich w Ciechominie zorganizowano premierowe posiedzenie Komitetu, na którym opracowano wytyczne dla naczelników powiatowych. Mieli oni za zadanie gromadzić fundusze oraz proch i ołów dla powstańców. Komitet partycypował w kolportowaniu broni, organizowaniu magazynów, formowaniu struktur naczelników cywilnych, powiatowych, okręgowych i miejskich. Gustaw Zakrzewski objął funkcję naczelnika Okręgu Garwolin­ Żelechów. W styczniu 1863 roku był już naczelnikiem cywilnym powiatu łukowskiego. Odbył wówczas naradę z urodzonym w Łaskarzewie naczelnikiem wojskowym województwa podlaskiego płk. Walentym Lewandowskim, przejmując obowiązki naczelnika wojskowego powiatu.

reklama

Oddział jazdy wzmocniony został strzelcami na furmankach

W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku uczestniczył w szturmie powstańczym na Łuków, którym kierował ksiądz Stanisław Brzóska. Po nieudanym ataku Zakrzewski skierował się do Żelechowa, gdzie otrzymał dowództwo nad liczącą 400 chłopa jednostką strzelców i kosynierów. 25 stycznia powstańcy koło karczmy na tzw. Aleksandrówce w Garwolinie stoczyli zwycięską walkę z Kozakami.

W lutym 1863 roku niewielka jednostka jazdy Zakrzewskiego znalazła się pod skrzydłami 400-osobowego oddziału nieformalnego naczelnego wodza wojsk podlaskich płk. Marcina Borelowskiego "Lelewela". Wkrótce dołączyli do niego powstańcy Różańskiego rozbici przez kolumnę płk. Reutlingera z Garwolina.

reklama

Jazda Zakrzewskiego odpowiadała za utrzymywanie łączności pomiędzy kroczącymi w kierunku granicy austriackiej oddziałami Lewandowskiego i Borelowskiego. Dowódca zawiadomił Lewandowskiego o ostrzelaniu pozycji "Lelewela" przez kolumnę ppłk Cwiecińskiego pod Jedlanką. Ten wysłał 100-osobowy oddział jazdy Zakrzewskiego wzmocniony strzelcami na furmankach, aby zaatakować wroga w Sosnowicy. Ranny wtenczas został ksiądz Brzóska, który znalazł schronienie u księdza Leona Korolca w Zwoli Poduchownej.

Po stratach powstańców odniesionych pod Adamowem i Lucią jazda Zakrzewskiego skierowała się na południe łukowskiego, a następnie w rejon Garwolina. Pod Gończycami przejęła dyliżans pocztowy z Lublina z przesyłkami rządowymi.

Brał udział w ostatniej walce Borelowskiego pod Batorzem

reklama

22 marca 1863 roku, kierując 150-osobową jednostką jazdy Zakrzewski pod Kobylą Wolą, zaatakował naprawiających linię telegraficzną Kozaków z 27. pułku dońskiego. Na południe od Garwolina zlikwidował wartę z oddziału kpt. Szymanowskiego. W pościg za Zakrzewskim ruszył płk Rejnthal i razem z kroczącym z Kurowa ppłk. Cwiecińskim rozbił oddział powstańców w potyczkach pod Blizocinem, Krzywdą, Wróblinem i Fiukówką. Zdziesiątkowana jednostka uszła tymczasem z oblężenia, na przełomie kwietnia znajdując schronienie w łukowskim i radzyńskim, formując jednocześnie nowego żołnierza. 23 maja odział podjął walkę z wrogiem koło Rudy w łukowskim. Odtwarzał tam siłę zbrojną.

8 sierpnia oddział Zakrzewskiego jako osłona pułkownika Michała Heydenreicha-Kruka brał udział w walkach pod Żyrzynem. Dowodził kawalerią, która z oddziałem Borelowskiego weszła z Galicji do Kongresówki. 6 września dowódca brał udział w ostatniej – zakończonej klęską powstańców - walce Borelowskiego pod Batorzem. Zginął wówczas "Lelewel", a Zakrzewski miał objąć dowództwo nad kawalerią, zebrać rozbity oddział i przyczynić się do ocalenia broni. Za dzielne stawanie w boju oficer został awansowany na stopień majora.

W kolejnych tygodniach walk jednostka Zakrzewskiego w sile szwadronu znalazła się w szeregach zgrupowania jazdy kierowanej przez gen. Aleksandra Waligórskiego. 12 listopada 1863 roku dowódca stanął w Dwórcu obok szwadronów ppłk. Adama Zielińskiego i Zdzisława Rojewskiego. Wówczas też został włączony do eskorty Michała Heydenreicha "Kruka", kierując się z nim do Wilczysk pod Żelechowem. 14 listopada przez Żelechów i Zadybie dotarł do Kłoczewa.

19 listopada jazda "Kruka" odpowiadała za osłanianie pod folwarkiem Grądy przemarszu jednostki wojsk mjr. Józefa Lenieckiego i mjr. Michała Mareckiego z Puchaczewa do Rozkopaczewa. 24 listopada oddział stanął w Żelechowie, spotykając się ze szwadronem ppłk. Władysława Pogorzelskiego. Dwa dni później ruszył w Lubelskie.

W styczniu 1864 roku Zakrzewski przeszedł do Galicji, w której po klęsce powstania pozostał. Prowadził własne przedsiębiorstwo. Pod koniec życia mieszkał we Lwowie. Zmarł tamże w roku 1907.

reklama
reklama
Udostępnij na:
Facebook
wróć na stronę główną

ZALOGUJ SIĘ

Twoje komentarze będą wyróżnione oraz uzyskasz dostęp do materiałów PREMIUM

e-mail
hasło

Zapomniałeś hasła? ODZYSKAJ JE

reklama
Komentarze (0)

Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.

Wczytywanie komentarzy
reklama
logo